Пациентлар хокукы — игътибар үзәгендә

Коррупцияне кисәтү — системалы эш

— Рөстәм Азатович, медицина өлкәсендә коррупция күренешләрен кисәтү аеруча мөһим. Актаныш үзәк район хастаханәсендә бу юнәлештә эш ничек оештырылган?

— Сәламәтлек саклау өлкәсендә төп бурычыбыз — халыкка сыйфатлы һәм һәркем өчен мөмкин булган медицина ярдәме күрсәтү, пациентларның хокукларын яклау, медицина хезмәткәрләренең һөнәри этика таләпләрен үтәвен тәэмин итү. Бу бурычларны үтәгәндә законлылык, гаделлек һәм ачыклык принциплары аеруча зур әһәмияткә ия.

Актаныш үзәк район хастаханәсендә коррупциягә каршы эш Россия Федерациясенең 2008 елның 25 декабрендәге 273-ФЗ номерлы «Коррупциягә каршы көрәш турында»гы Федераль законы, Татарстан Республикасының 2006 елның 4 маендагы 34-ЗРТ номерлы «Татарстан Республикасында коррупциягә каршы көрәш турында»гы Законы, Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгының тиешле норматив документлары, районның һәм медицина учреждениесенең хокукый актлары нигезендә алып барыла.

Коррупцияне кисәтү бер генә чара белән чикләнми. Ул хезмәткәрләрнең көндәлек эшчәнлеген, пациентлар белән аралашуны, медицина хезмәтләрен күрсәтү тәртибен, сатып алуларны һәм медицина җиһазларын файдалануны үз эченә ала.

Хастаханәдә мәнфәгатьләр каршылыгын җайга салу комиссиясе һәм коррупциягә каршы комиссия эшли. Аларның эшчәнлеген регламентлаучы нигезләмәләр расланган, комиссияләр составы 2025 елның октябрендә яңартылган. Шулай ук хезмәткәрләрнең хезмәт тәртибенә һәм этикасына кагылышлы кодекс гамәлдә.

Ел саен коррупциягә каршы эш планы төзелә. Анда закон таләпләрен үтәү, хезмәткәрләрнең шәхси җаваплылыгын арттыру, һөнәри әзерлекне камилләштерү, коррупциячел гамәлләргә карата түземсез мөнәсәбәт булдыру, медицина хезмәтләренең сыйфатын күтәрү, дәүләт сатып алуларын оештыру һәм медицина җиһазларыннан нәтиҗәле файдалану мәсьәләләре карала.

Безнең максат — хокук бозулар килеп чыкканнан соң гына чара күрү түгел, ә аларны булдырмас өчен алдан ук тиешле шартлар тудыру.

Мәгълүматның ачык булуы һәм пациентлар белән кире элемтә

— Пациентлар хастаханәдәге коррупциягә каршы чаралар турында мәгълүматны кайдан ала ала?

— Ачыклык — халыкның медицина учреждениесенә ышанычын ныгытуның мөһим шарты. Шуңа күрә коррупциягә каршы чаралар турында мәгълүмат хастаханәдәге махсус мәгълүмат стендында һәм Актаныш үзәк район хастаханәсенең рәсми сайтындагы «Коррупциягә каршы көрәш» бүлегендә урнаштырылган. Бу бүлектәге мәгълүмат даими яңартыла.

Пациентлар үзләренең хокуклары, медицина хезмәтләрен алу тәртибе һәм башка мөһим мәсьәләләр буенча мәгълүмат белән таныша ала.

Шул ук вакытта гражданнарның мөрәҗәгатьләренә игътибар бирү дә мөһим. Пациент медицина ярдәме күрсәтүгә, хезмәткәрләрнең үз-үзләрен тотышына яки хезмәтләрнең оештырылуына кагылышлы сораулар белән мөрәҗәгать итә ала. Мондый мөрәҗәгатьләрне вакытында карау, проблемаларның сәбәпләрен ачыклау һәм кирәкле чаралар күрү эшнең сыйфатын яхшыртырга ярдәм итә.

Без һәр пациентның үз хокукларын белүен, кирәкле мәгълүматны ирекле рәвештә алуын һәм медицина хезмәтләреннән файдаланганда үзен якланган итеп тоюын телибез.

Цифрлы технологияләр — чиратларны киметү һәм уңайлыклар тудыру чарасы

— Бүген медицина хезмәтләрен алуда цифрлы технологияләрнең роле арта. Актаныш үзәк район хастаханәсендә алар нинди мөмкинлекләр бирә?

— Цифрлы технологияләр медицина ярдәме күрсәтүне уңайлырак итәргә, пациентларның вакытын экономияләргә һәм хезмәт күрсәтү процессын тәртипкә салырга ярдәм итә.

Поликлиниканың фойесында табибка кабул итүгә язылу өчен махсус терминал урнаштырылган. Пациентлар шулай ук Дәүләт хезмәтләре порталы аша табибка язылу мөмкинлегеннән файдалана ала. MAX мессенджеры аша да табибка язылырга һәм авыру сәбәпле ачылган вакытлыча хезмәткә яраксызлык кәгазен ябу буенча хезмәт алырга мөмкин.

Моннан тыш, хастаханә табибларының тар белгечлекләр буенча эшләүче хезмәттәшләре белән телемедицина консультацияләре үткәрү мөмкинлеге бар. Бу катлаулы очракларда өстәмә киңәш алырга, диагнозны төгәлләштерергә һәм дәвалау алымын билгеләргә ярдәм итә.

Әлеге мөмкинлекләр пациентларга уңайлы вакытта язылырга, кирәксез чиратларны киметергә һәм кабул итүне оештыруны яхшыртырга булыша.

Цифрлы хезмәтләрнең тагын бер өстенлеге — күп кенә процессларның билгеләнгән тәртиптә башкарылуы. Бу медицина хезмәтләрен алудагы аңлашылмаучанлыкларны киметә һәм көнкүреш коррупциясе белән бәйле куркынычларны чикләргә ярдәм итә.

Югары технологияле медицина җиһазлары: мөмкинлекләрне нәтиҗәле файдалану

— Хастаханәдә заманча медицина җиһазларын куллануга һәм алардан нәтиҗәле файдалануга нинди игътибар бирелә?

— Медицина ярдәме күрсәтүнең сыйфаты белгечләрнең тәҗрибәсенә генә түгел, ә заманча диагностика һәм дәвалау җиһазларының булуына, алардан дөрес файдалануга да бәйле.

Актаныш үзәк район хастаханәсе кирәкле медицина җиһазлары белән тәэмин ителгән, аларда эшли белүче белгечләр бар. Бүген ультратавыш тикшеренүләре, компьютер томографиясе, күз органнарында операцияләр ясау өчен махсус җиһазлар һәм үпкәләрне ясалма вентиляцияләү системалары кулланыла. Хирургия һәм гинекология бүлекләрендә дә заманча технологияләр һәм җиһазлар файдаланыла.

Мондый мөмкинлекләр пациентларны тикшерү, авыруларны вакытында ачыклау һәм тиешле дәвалау билгеләү өчен мөһим.

Шул ук вакытта медицина җиһазларын нәтиҗәле файдалану дигәндә, аларның булуы гына түгел, ә тиешенчә кулланылуы, эшкә яраклы хәлдә тотылуы һәм пациентларга медицина күрсәтмәләре нигезендә хезмәт күрсәтүе дә күздә тотыла.

Һәр тикшеренү пациентның сәламәтлек торышын бәяләү һәм дәвалау тактикасын билгеләү өчен кирәк булганда үткәрелергә тиеш. Медицина җиһазларыннан файдалануның максаты — пациентка кирәкле ярдәмне вакытында күрсәтү.

Әгәр хастаханәдә билгеле бер тикшеренүне үткәрү өчен кирәкле җиһаз булмаса, пациент тиешле медицина учреждениесенә юллама ала. Мәсәлән, магнит-резонанс томографиясе таләп ителгән очракта, пациент башка медицина оешмасына җибәрелә. Тикшеренү дәүләт гарантияләре программасы кысаларында каралган булса, ул билгеләнгән тәртиптә бушлай үткәрелә.

Безнең өчен иң мөһиме — пациентның кирәкле диагностикадан вакытында узуы һәм медицина ярдәменең мөмкин кадәр тулы күләмдә күрсәтелүе.

Түләүле медицина хезмәтләре нинди тәртиптә күрсәтелә?

— Хастаханәдә бушлай медицина ярдәме белән беррәттән түләүле хезмәтләр дә күрсәтелә. Пациентлар бу ике төр хезмәтнең аермасын ничек аңларга тиеш?

— Актаныш үзәк район хастаханәсе мәҗбүри медицина иминияте системасы кысаларында бушлай медицина ярдәме күрсәтә. Законнарда билгеләнгән очракларда түләүле медицина хезмәтләре дә тәкъдим ителә.

Түләүле хезмәтләр күрсәтү Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 2023 елның 11 маендагы 736 номерлы карары белән расланган кагыйдәләр, Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгының тиешле норматив документлары һәм медицина учреждениесенең җирле актлары нигезендә оештырыла.

Түләүле хезмәтләрнең максаты — халыкның медицина хезмәтләренә булган ихтыяҗларын канәгатьләндерү һәм законда каралган очракларда пациентка табибны яки хезмәт төрен сайлау мөмкинлеге бирү.

Шул ук вакытта иң мөһим шартларның берсе — пациентка мәгълүматны алдан һәм тулы күләмдә җиткерү. Түләүле хезмәт күрсәтү турында килешү төзелгәнче, пациентка дәүләт гарантияләре программасы кысаларында бушлай медицина ярдәме алу хокукы аңлатыла.

Пациент түләүле хезмәттән баш тарткан очракта, бу аның бушлай медицина ярдәме алу күләмен киметү өчен нигез була алмый. Түләүле медицина хезмәтләре пациентның мәгълүматлы һәм ирекле ризалыгы белән күрсәтелә.

Димәк, пациент үзенең нинди хезмәтне түләүле нигездә алуын, аның бәясен һәм шартларын аңларга тиеш. Түләүле хезмәтләр күрсәтү тәртибе ачык булырга, пациентның хокуклары сакланырга тиеш.

Медицина хезмәткәрләренең этикасы һәм шәхси җаваплылыгы

— Коррупцияне кисәтүдә медицина хезмәткәрләренең үз-үзләрен тотышы һәм пациентлар белән мөнәсәбәте нинди әһәмияткә ия?

— Медицина хезмәткәренең һөнәри этикасы — пациент белән үзара ышанычлы мөнәсәбәтнең нигезе. Кеше сәламәтлеге белән бәйле мәсьәләләрдә табибка зур җаваплылык йөкләнә. Шуңа күрә медицина хезмәткәре үзенең һөнәри бурычларын намус белән үтәргә, пациентның хокукларын һәм абруен хөрмәт итәргә тиеш.

Хастаханәнең хезмәт этикасы һәм хезмәт тәртибе кодексында рөхсәт ителмәгән гамәлләр аерым билгеләнгән. Хезмәткәрләргә бу таләпләрне үтәүнең мөһимлеге даими искәртелә.

Медицина хезмәткәре үзенең белемнәрен һәм мөмкинлекләрен кешегә зыян китерү максатында кулланырга тиеш түгел. Пациентны җәза бирү чарасы буларак медицина йогынтысына дучар итү, аңа физик, әхлакый яки матди зыян китерү, мондый гамәлләргә битараф калу рөхсәт ителми.

Шулай ук хезмәт урыныннан һәм пациентның авыр эмоциональ хәленнән шәхси файда алу максатында файдалану, пациент белән шәхси мәнфәгатьләр өчен милеккә кагылышлы килешүләр төзү, аның хезмәтен шәхси максатларда куллану, акча таләп итү һәм ришвәт алу кебек гамәлләр катгый тыела.

Дәвалау билгеләгәндә дә пациентка тулы һәм дөрес мәгълүмат бирү мөһим. Дару препаратлары һәм медицина эшләнмәләре турында мәгълүматны бозып күрсәтү, кирәкле мәгълүматны яшерү, шул исәптән арзанрак аналоглар булуын әйтмәү пациентның мәнфәгатьләренә каршы килә.

Дарулар җитештерүче һәм таратучы компанияләрдән билгеле бер препаратны билгеләгән өчен бүләкләр яки башка өстенлекләр алу да һөнәри этика таләпләренә каршы килә. Медицина учреждениесендә компанияләрнең яки дару препаратларының реклама логотипларын шәхси мәнфәгатьләр өчен куллану мәсьәләсенә дә тиешле таләпләр куела.

Без хезмәткәрләрнең бу кагыйдәләрне белүенә генә түгел, ә көндәлек эшендә аларны үтәвенә дә игътибар итәбез. Чөнки пациентның табибка ышанычы, беренче чиратта, медицина хезмәткәренең намуслы, игътибарлы һәм җаваплы булуына бәйле.

Сатып алуларның законлы һәм ачык булуы

— Хастаханәдә медицина җиһазларын һәм башка кирәкле ресурсларны сатып алганда законлылыкны тәэмин итү өчен нинди таләпләр үтәлә?

— Медицина учреждениесенең нәтиҗәле эшләве өчен дарулар, медицина эшләнмәләре, җиһазлар һәм башка кирәкле ресурслар белән өзлексез тәэмин ителү мөһим. Шуңа күрә дәүләт сатып алуларын оештыруда закон таләпләрен үтәү һәм карарларның нигезле булуы аеруча әһәмиятле.

Сатып алулар гамәлдәге законнар һәм билгеләнгән процедуралар нигезендә башкарылырга тиеш. Бу эштә документларның дөрес рәсмиләштерелүе, сатып алына торган товарларга һәм хезмәтләргә ихтыяҗның нигезләнүе, шулай ук тиешле контроль механизмнарының үтәлүе мөһим.

Коррупциягә каршы эш планы кысаларында дәүләт сатып алуларының законлылыгына һәм медицина җиһазларыннан нәтиҗәле файдалануга игътибар бирелә.

Безнең бурыч — хастаханәгә бүлеп бирелгән ресурсларны пациентларның мәнфәгатьләрендә куллану, медицина хезмәтләренең сыйфатын күтәрү һәм закон бозуларга юл куймау.

Төп максат — пациентларның хокукларын һәм сәламәтлеген яклау

— Әңгәмәне йомгаклап, коррупциягә каршы эшнең төп нәтиҗәсе нинди булырга тиеш?

— Коррупцияне кисәтү буенча чараларның нәтиҗәсе, иң беренче чиратта, пациентларның хокуклары саклануда, медицина ярдәменең сыйфаты артуда һәм халыкның сәламәтлек саклау учреждениесенә ышанычы ныгуда чагылырга тиеш.

Безнең максат — Актаныш үзәк район хастаханәсенең эшчәнлеген тагын да ачыграк һәм халык өчен уңайлырак итү, медицина хезмәтләренең һәркем өчен мөмкин булуын тәэмин итү, пациентларның хокукларын саклау, заманча цифрлы технологияләрне киңрәк куллану һәм булган җиһазлардан нәтиҗәле файдалану.

Шулай ук дәүләт сатып алулары өлкәсендә закон таләпләрен төгәл үтәү, медицина хезмәткәрләренең һөнәри этикасын ныгыту һәм коррупциячел гамәлләргә юл куймау мөһим бурычлар булып кала.

Агымдагы елда, узган еллардагы кебек үк, Актаныш үзәк район хастаханәсе хезмәткәрләре тарафыннан антимонополия законнарын бозу очраклары теркәлмәгән.

Без алга таба да пациентларның мәнфәгатьләрен беренче урынга куеп, законлылык, ачыклык һәм җаваплылык принципларына нигезләнеп эшләүне дәвам итәчәкбез.